Reçine baskıyı yıkamak ve UV ile kürlemek

Reçine yazıcınız baskıyı bitirdi; parça tablada, yüzeyi yapış yapış ve parlak. Şimdi ne yapacağınızı bilmiyorsunuz: alkole ne kadar sokacaksınız, ne zaman güneşe ya da UV lambasına koyacaksınız, desteği ne zaman koparacaksınız? Yanlış sırada yapılan son işlem, kusursuz basılmış bir parçayı yapışkan, beyazlamış ya da eğilmiş bir parçaya çevirir.

Kısa yanıt: yıkayın, kurutun, kürleyin, sonra desteği sökün. Yıkama yüzeydeki sıvı reçineyi alır, kurutma çözücüyü uçurur, kürleme parçanın son dayanımını verir, destek ise kürleme boyunca parçayı şeklinde tutar. Reçine baskıyla ilgili diğer yazılar reçine rehberinde.

Neden yıkama ve kürleme gerekir?

Reçine yazıcıdan çıkan parça bitmiş değildir. Formlabs, parçanın yüzeyinde ince bir sıvı reçine tabakası kaldığını ve yıkamanın bu tabakayı almak için yapıldığını anlatıyor. İzopropil alkol (IPA) ya da tripropilen glikol monometil eter (TPM) sıvı reçineyi çözer; temizliği sağlayan iki etken birlikte çalışır: parçayı çözücüde bekletmek ve aynı anda hareket ettirmek.

Bu adımlar atlandığında belirtiler açıktır:

• Yapışkan yüzey. Yıkama yetersizse yüzeydeki sıvı reçine kalır ve kürlemede parçanın üstünde yapışkan ya da düzensiz bir tabaka olarak sertleşir.
• Renk ve kalıntı lekesi. Formlabs’e göre tek kova kullanıldığında önceki parçaların kalıntısı yüzeye yerleşir; koyu ve açık reçine aynı kovada yıkanırsa renk geçebilir.
• Zayıf parça. Formlabs standart reçinelerde kürlemeyi isteğe bağlı sayıyor, ama diğer reçine türleri en iyi mekanik özelliklerine ancak kürlemeyle ulaşıyor.
• Eğilme. Destek kürlemeden önce sökülürse parça ışık ve ısı altında desteksiz kalır ve Formlabs’e göre eğilebilir.

Adım adım çözüm

1. Eldiven takın ve tablayı doğru sırayla çıkarın. Sıvı reçineyle ve çözücüyle çalışırken eldiven ve göz koruması kullanın. Formlabs önce baskı tablasını, sonra reçine tankını çıkarmayı öneriyor; böylece reçine optik pencereye ya da yazıcının içine damlamaz. Tablayı alınca kapağı hemen kapatın: ortam ışığı tanktaki sıvı reçineyi kürler.
2. Parçayı tabladan ayırın. Formlabs ayırma aletini tabanın eğimli kenarının altına kaydırarak parçayı çıkarmayı anlatıyor. Aletin tablanın metal yüzeyinde bıraktığı çizikler normaldir ve ilk katmanların tutunmasını iyileştirir.
3. Parçayı çözücüde hareket ettirin. Elle yıkıyorsanız parçayı ilk banyoya koyun ve yıkama sepetiyle 30 saniye çalkalayın; bu, dış yüzeydeki sıvı reçineyi alır.
4. Süreyi iki banyoya bölün. Formlabs elle yıkamada parçayı önerilen toplam sürenin yaklaşık yarısı kadar ilk kovada bekletmeyi, sonra ikinci kovaya alıp çalkalama ve bekletmeyi kalan süre kadar tekrarlamayı öneriyor. Çoğu reçine için Formlabs’in elle yıkama tavsiyesi ayrı banyolarda iki kez 10 dakika bekletme ve 30 saniye elle hareket. Kendi reçinenizin süresi için üreticisinin tablosuna bakın.
5. Parçayı tamamen kurutun. Formlabs, IPA, TPM ya da su, hangisiyle yıkandıysa yıkansın, parçanın kürlemeden ve son işlemden önce tamamen kurumasını istiyor. IPA gibi uçucu çözücülerde en az 30 dakika bekleyin; vantilatör ya da temiz basınçlı hava süreyi kısaltabilir. TPM kolay buharlaşmaz: önce iyice süzülmesini bekleyin, sonra kalan TPM çözünene kadar suyla ya da IPA ile durulayın. Çözücü buharlaşırken ortamı havalandırın.
6. Reçinenin önerdiği şekilde kürleyin. Kürleme süresi ve sıcaklığı reçineye göre değişir; Formlabs kendi reçineleri için güncel değerleri ayrı bir kürleme tablosunda tutuyor. Başka bir markanın reçinesini kullanıyorsanız şişenin etiketindeki ya da üreticinin veri sayfasındaki değeri uygulayın.
7. Desteği kürlemeden sonra sökün. Formlabs desteklerin kürlemeden sonra sökülmesini öneriyor. Yan keski ile desteği parçaya yakın yerden dikkatle kesin; neşter ya da maket bıçağı da kullanılabilir. Formlabs bazı söküm yöntemlerinde küçük destek parçalarının fırlayabildiğini uyarıyor: göz koruması ve eldiven kullanın.

İpuçları

• Yıkama süresini parçaya göre ayarlayın. Formlabs içi boş, içbükey, büyük ya da uzun parçalarda, iç kanallarda, çözücüyü elle karıştırırken ve banyodaki reçine yoğunluğu yüksekken süreyi artırmanızı öneriyor. Küçük parçalarda süreyi buna göre kısaltabilirsiniz.
• Fazla yıkama da zarar verir. Formlabs bazı reçineler için, örneğin döküm reçinelerinde, parçanın yalnız sıvı reçineyi almaya yetecek en kısa sürede yıkanmasını istiyor. Önerilen süreyi “ne kadar uzun o kadar temiz” diye uzatmayın.
• Otomatik yıkama makinesi süreyi kısaltır. Formlabs’e göre çözücüyü yıkama boyunca sürekli dolaştıran makineler, hareketsiz bekletmeye göre daha kısa yıkama süresi sağlar.
• Tablayı bir sonraki baskıya hazırlayın. Formlabs tabladaki kürlenmiş reçineyi her kullanımdan önce kazımayı istiyor. Aynı reçineyle basacaksanız sıvı reçineyi almanıza gerek yok; reçine değiştirecekseniz ya da tablayı hemen kullanmayacaksanız IPA ve kâğıt havluyla temizleyin, çünkü ortam ışığında kürlenen reçine tablayı kullanılmaz hâle getirir.
• İzleri zımparalayın. Formlabs desteği söktükten sonra destek izlerini kuru ya da ıslak zımparayla almayı, gerekirse astar ve boyaya geçmeyi öneriyor.
• Destek izi sorunu FDM’de de var. Desteğin neden yapıştığını ve nasıl ayarlanacağını FDM tarafında destek parçadan ayrılmıyor yazısında anlattık; modeli baskıya hazırlarken dikkat edilecekler için STL dosyasını baskıya hazırlama yazısına bakın.

Süre neden reçineden reçineye değişir?

Tek bir “doğru yıkama süresi” yoktur; Formlabs’in kendi tablosu bile bunu gösteriyor. Aynı üreticinin standart reçinelerinde V4 sürümü için 10 dakika, V5 sürümü için 5 dakika öneriliyor. Döküm mumu reçinelerinde 10 dakikalık süre ikiye bölünüyor: 5 dakika yıkama, ardından parçayı çıkarıp temiz çözücüde durulama; iç kanallardaki çözücünün basınçlı havayla tamamen alınması isteniyor. Alumina 4N adlı seramik reçine ise IPA’ya hiç sokulmamalı: Formlabs su ya da IPA ile temasın bu parçalarda çatlamaya yol açtığını yazıyor.

TPM kullanıyorsanız Formlabs parçayı IPA’daki gibi yıkamanızı, ama gerekirse süreyi uzatmanızı öneriyor; bazı reçineler TPM’yi daha az emiyor ya da onunla daha az şişiyor. Formlabs ayrıca yeni bir reçineye ya da yenilenmiş bir formüle geçerken güncel süreleri yeniden kontrol etmeyi istiyor. Kural basit: süreyi alışkanlıktan değil, o şişenin üreticisinin tablosundan alın.

Çözücü ve atık güvenliği

Yıkamada kullandığınız çözücü, reçine kadar dikkat ister. Formlabs kendisinin IPA üretmediğini ve ayrıntılı güvenlik bilgisi için kimyasalın üreticisine ya da tedarikçisine başvurulması gerektiğini, depolama ve kullanımda birincil kaynağın çözücü tedarikçisinin güvenlik bilgi formu (SDS) olduğunu belirtiyor. IPA yanıcıdır: kovaları açık alevden, ısı kaynağından ve kıvılcımdan uzak tutun, kapağı kapalı saklayın ve iyi havalandırılan bir yerde çalışın.

Atık konusunda kural nettir. Formlabs sıvı ya da kısmen kürlenmiş reçineyi ve içinde reçine çözünmüş çözücüyü lavaboya dökmeyi ya da evsel atıkla atmayı yasaklıyor; güvenli bertaraf yönteminin bulunduğunuz yere göre değiştiğini söylüyor. Kullanılmış çözücüyü ağzı kapalı, etiketli bir kapta biriktirin ve yerel atık kurallarına göre teslim edin.

Yıkama, kurutma ve kürleme sırasını oturtmuş bir reçine yazıcısı; minyatür, takı modeli ve ince detaylı prototip gibi işlerin tam aradığı şeydir. Reçinede tutarlı sonuç alıyorsanız üretici ağına katılın ve çevrenizdeki baskı taleplerine teklif verin.