Katman kayması (layer shift) neden olur, nasıl düzelir?

Baskı tablada güzel başlamış, sonra bir yükseklikte bütün katmanlar birkaç milimetre yana geçmiş ve parça merdiven gibi devam etmiş. Bazen tek bir basamak olur, bazen birkaç basamak üst üste gelir. Bu katman kayması (layer shift): Prusa’nın tarifiyle katmanlar olması gereken konumdan kayar ve bu çoğu zaman X ya da Y ekseninin olağan dışı bir hareketiyle, kafanın baskının ortasında hizasını kaybetmesiyle ilgilidir.

Kısa yanıt: motor bir an adım kaçırıyor ve yazıcı bunu bilmeden yanlış konumdan devam ediyor. Prusa en sık nedeni yanlış kayış gerilimi ve sabitlenmemiş kasnak olarak gösteriyor. Bu yazı nedenleri en ucuz kontrolden başlayarak eliyor. Diğer kusurlar için baskı sorunları sayfasına bakabilirsin.

Güvenlik: kayış, kasnak ve eksen kontrollerini yazıcı kapalı ve soğukken yap. Prusa da eksenleri elle denerken yazıcının kapalı ve soğuk olmasını istiyor. Motor miline ya da kayışa yazıcı çalışırken dokunma.

Neden olur?

Prusa’ya göre önce kaymanın hangi eksende olduğunu tanı; giderme adımları iki eksen için aynı. Ardından nedenleri şu sırayla düşün:

1. Kayış gerilimi yanlış. Gevşek kayış dişten atlar, fazla gergin kayış motoru zorlar. Prusa bunu en sık neden olarak sayıyor.
2. Kasnak gevşemiş ya da hizasız. Motor milindeki kasnağın iki ayar vidası vardır ve biri milin düz yüzüne oturmalıdır. Prusa’ya göre gevşek ya da hizasız kasnak, basamak basamak kaymanın (staircase layer shift) genelde ana nedenidir.
3. Eksenin önünde engel var. Prusa, kayışa dolanmış filament parçası (çoğunlukla Y kasnağının çevresinde) ve doğru yerleştirilmemiş kablo demetini örnek veriyor. Bambu Lab da dış etkileri sayıyor: renk değişiminde atık kanalında biriken filamente takılma, X1, P1, P2 ve H2 serisinde hasarlı kafa kablo zinciri, A serisinde düzensiz boru ve kablolar.
4. Nozül parçaya çarpıyor. Bambu Lab’a göre PETG Basic gibi yüksek viskoziteli filament nozüle yapışınca nozül ile model çarpışabilir. Model baskı sırasında kalkarsa (warping) nozül kalkan kenara vurur ve adım kaybı olur. Prusa da yukarı kıvrılan çıkıntıları ve çok düşük dolguyu aynı riskin kaynağı olarak gösteriyor.
5. Hız fazla yüksek. Bambu Lab, hız fazla yüksek ve karbon çubuklarda direnç fazlaysa kayma olabileceğini yazıyor; örneği Normal hızla başlayan baskıyı ekrandan Ludicrous moduna almak. Prusa da MINI’de büyük parçalarda hızı düşürmeyi öneriyor.
6. Rulmanlar ve miller. Prusa, MK serisinde düz millerde derin çizik olmadığını ve rulmanların yağlı olduğunu doğrulamayı istiyor.

Adım adım çözüm

1. Kaymanın eksenini ve anını not et. Parçaya üstten bakıp kaymanın X’te mi Y’de mi olduğunu, tek basamak mı yoksa merdiven mi olduğunu yaz; tek basamak çoğunlukla bir çarpmaya, merdiven ise gevşek kasnağa işaret eder.
2. Eksenin yolunu temizle. Yazıcıyı kapat, kafayı ve tablayı elle bütün yol boyunca gezdir; kayışa dolanmış filament, sıkışan kablo, atık kanalında birikmiş filament ara. Bambu Lab, mümkünse baskı videosunu izleyerek engeli bulmayı öneriyor.
3. Eksenleri elle dene. Prusa, hareketleri hem menüden hem de yazıcı kapalı ve soğukken elle denemeyi istiyor; CoreXY yapılı yazıcıda X ve Y’nin yanında iki köşegeni de dene. Prusa’ya göre X ya da Y’deki tutarsızlık büyük olasılıkla kayış gerilimi, köşegendeki tutarsızlık ise o köşegeni süren motor ya da kasnağıdır.
4. Kasnağı sık. Motor milindeki iki ayar vidasının sıkı olduğunu, birinin milin düz yüzüne oturduğunu ve kasnağın karşı uçtaki kasnakla hizalı olduğunu doğrula. Kayış kasnak dönerken sağa sola gezmemeli, düz bir çizgide gitmeli.
5. Kayış gerilimini ayarla. Yazıcının kendi kayış rehberini izle. Prusa’nın MK serisi için pratik ölçüsü: kayış çekildiğinde kalın bir bas teli gibi ses verir, iki yanını parmaklarınla sıkıştırabilirsin ama hafif direnç hissedersin. CoreXY yazıcıda gerilimi ayarlarken eksen hizasını bozmamaya dikkat et.
6. Çarpmayı önle. Kalkan kenar şüphesindeysen tutunmayı düzelt; Bambu Lab, filamente uygun tabla sıcaklığı ve dokulu PEI tablayı öneriyor, PAHT-CF gibi mühendislik malzemelerinde düz PEI tabla ve eşit sürülmüş yapıştırıcı. Yapışkan filamentte filamenti kurutmak ya da temizleme kulesini (prime tower) açmak nozüldeki birikintiyi azaltır.
7. Hızı makul seviyeye çek. Baskının ortasında hız modunu yükseltme; büyük parçada normal ya da daha düşük hızla bas. Prusa yazıcıda sessiz mod yerine normal güç modunu seç.
8. Kurtarmayı aç. Bambu Lab yazıcıda adım kaybından otomatik kurtarma seçeneğini aç (X1: Control → Print Options, A ve H2: Setting → Print Options, P1: Bambu Studio). Bu bir ağdır, kök nedeni gidermez; yukarıdaki adımları yine de tamamla.

Merdiven mi, tek basamak mı?

Kaymanın biçimi nereye bakacağını söyler:

Görünüm	En olası neden	İlk kontrol
Aynı yönde art arda birkaç basamak	Gevşek ya da hizasız kasnak	Motor milindeki ayar vidaları
Tek ve büyük bir basamak	Çarpma ya da anlık engel	Kalkan kenar, kablo, atık birikintisi
Renk değişiminden hemen sonra	Atık kanalı ya da filament değişimi	Kanalda biriken filament
Yalnız büyük ya da hızlı baskılarda	Kayış gerilimi, hız, sessiz mod	Kayış, güç modu, hız ayarı

Tabloyu doğrulamanın en ucuz yolu küçük bir test parçasını normal hızda basmaktır: kayma kaybolduysa sorun hız ya da büyük parçanın kalkmasıdır.

İpuçları

• Karbon çubukları ve milleri temiz tut. Bambu Lab, X1 ve P1 serisinde karbon çubukları temizlemenin kayma riskini azalttığını yazıyor. Prusa da MK serisinde milleri temiz bir kâğıt havluyla silip öyle yağlamayı öneriyor; lityum bazlı genel amaçlı gres de uygun.
• Kalkan kenar kaymanın sessiz tetikçisidir. Nozül kalkmış bir köşeye vurduğunda bunu katman kayması olarak görürsün; kökü tutunmadır. Bunun için warping rehberine bak.
• Yapışkan PETG’yi kuru tut. Nozülde biriken malzeme parçaya sürtünür; nem şüphesinde filament kurutma rehberini uygula.
• Kaymadan sonra baskı dağıldıysa kayma tek başına sorun olmayabilir; kopan ve havaya basılan plastik için spagetti yazısına da göz at.
• Kasnak vidasını sıkmak bazen yalnız geçici çözümdür. Prusa, MINI’de X kasnağının vidasına kafanın üstündeki delikten ulaşılabildiğini ama vidanın milin düz yüzüne oturup oturmadığının oradan görülmediğini yazıyor; bu yöntem sorunun kasnak olduğunu anlamana yarar, kalıcı çözüm için o bölümü söküp vidayı düz yüze oturtman gerekir.
• Yüksek parçada çıkıntıyı kes. Prusa, yukarı kıvrılabilecek çıkıntılı nesneyi kesme aracıyla bölmeyi ya da parça fanını artırmayı öneriyor.

Katmanı yerinde tutan bir yazıcı, başkası için üretebilecek bir yazıcıdır. Yazıcın varsa üretici ağına katıl; parçanı uğraşmadan bastırmak istiyorsan teklif al.