Parça ölçüsü tutmuyor: boyutsal hassasiyet nasıl düzelir?

20 mm çizdiğin parçayı kumpasla ölçüyorsun ve 19,6 çıkıyor. Vida deliğe girmiyor, pim yuvasına zorla oturuyor, iki baskı parçası birbirine geçmek için zımpara istiyor. Görsel olarak kusursuz bir baskı bile ölçüde tutmayabilir ve mekanik parçada bu, parçanın kullanılamaması demektir.

Kısa yanıt: plastik soğurken büzülür. Bambu Lab’a göre filament sıcak nozülden yüksek sıcaklıkta çıkar, soğurken katılaşır ve biraz büzülür; parça bütünüyle küçülür ve bu en çok X ve Y ekseninde görülür. Her filament farklı oranda büzülür. Çözüm ölçmek ve dilimleyiciye yazmaktır; ama önce sapmanın başka bir kaynağı olmadığından emin olmalısın. Diğer kusurlar için baskı sorunları sayfasına bakabilirsin.

Neden ölçü kayar?

Bambu Lab, telafi ayarlarına dokunmadan önce şu nedenleri kontrol etmeyi istiyor:

1. Malzeme büzülmesi. Filament soğurken çekilir; bu delikleri de küçültür.
2. Fil ayağı (elephant’s foot). İlk katman tablaya fazla ezilince taban dışarı taşar ve alt kenar ölçüsü büyür.
3. Nemli filament. Düzensiz ekstrüzyon duvar kalınlığını oynatır.
4. Akış dinamiği ayarsız. Köşelerde ve hız değişimlerinde fazla ya da eksik malzeme ölçüyü bozar.
5. Nozül boyutuna yakın delikler. 1 mm’nin altındaki delikleri ayarlamak zordur.
6. Pah ya da giriş eğimi yok. Deliğin ağzında pah olmayınca vida ilk milimetrede takılır.
7. Dikiş izi. Dikişin deliğin içine düşmesi delik hassasiyetini etkileyebilir.

Bunlara ek olarak delikler kendi başına daralır: nozül, dairenin içinden geçerken malzemenin bir kısmını merkeze doğru sürükleyebilir ve basılan delik tasarlanandan biraz küçük çıkar.

Adım adım çözüm

1. Diğer nedenleri ele. İlk katmanın ezik olmadığını, filamentin kuru olduğunu ve akış dinamiğinin kalibre edildiğini doğrula. Ezik ilk katman için ilk katman rehberine, akış için akış dinamiği kalibrasyonuna bak.
2. Test küpü bas. Bambu Studio’da çalışma alanına sağ tıkla, Add Primitive → Cube seç ve ölçekleme aracıyla kenarları tam sayı yap (Bambu Lab 20 × 20 × 20 mm ya da 100 × 100 × 100 mm öneriyor). Son parçada kullanacağın filament ve profille bas.
3. Oda sıcaklığında ölç. Küp tamamen soğuduktan sonra her kenarı kumpasla ölç. Sıcak parçayı ölçmek büzülmeyi eksik gösterir.
4. Büzülme oranını hesapla ve profile yaz. Bambu Lab’ın formülü: telafi (%) = ölçülen boyut ÷ tasarlanan boyut × 100. Örneğinde 20 mm küp 18,5 mm çıkıyor ve oran 92,5 oluyor. Değeri filamentin ··· → Edit menüsünden Filament Settings → Basic Information altındaki Shrinkage alanına yaz ve profili kaydet. Varsayılan 100 ölçekleme yapmaz.
5. Küpü yeniden bas ve doğrula. Bambu Lab’ın örneğinde ikinci baskı 19,7 mm çıkıyor; çoğu ihtiyaç için yeterli. Daha yüksek hassasiyet gerekiyorsa bir tur daha ayarla.
6. Delikleri ayrıca telafi et. Büzülme ayarı iç ölçülere dokunmaz. Quality → Precision altındaki X-Y hole compensation delikleri büyütür, dış ölçüyü değiştirmez; delik çapı değerin iki katı büyür. Bambu Lab’ın yöntemi: telafiyi 0’a çek, bilinen bir metrik vidayla (M6 öneriliyor) farklı delik ölçüleri olan bir test modeli bas, vidanın boşluksuz oturduğu deliğin değerini telafiye yaz.
7. Dış konturu gerekirse düzelt. X-Y contour compensation dış konturu büyütür ya da küçültür, delikleri değiştirmez. Kumpasla ölçebiliyorsan farkı ikiye bölüp yaz.
8. Ayarlı profili adlandırıp sakla. Bambu Lab, telafi değerlerini girdiğin süreç profilini yeniden adlandırıp hassas geçme profili olarak kaydetmeyi öneriyor. Malzeme değişince kalibrasyonu tekrarla.

Hangi ayar neyi düzeltir?

Belirti	Ayar	Bambu Studio’daki yeri
Parça her yönde biraz küçük	Shrinkage (%)	Filament ayarları → Basic Information
Vida ya da pim deliğe girmiyor	X-Y hole compensation	Process → Quality → Precision
Parça bir yuvaya girmiyor ya da bol	X-Y contour compensation	Process → Quality → Precision
Yalnız tabandaki kenar taşkın	İlk katman / fil ayağı	Z ofseti ve ilk katman ayarı
Ölçü baskıdan baskıya oynuyor	Nem, akış	Kurutma, akış kalibrasyonu

Bambu Lab ayrıca yatay düzlemde, çapı 50 mm’yi geçmeyen dairesel delik ve miller için otomatik daire telafisini (auto circle contour-hole compensation) tanımlıyor. Bu özelliğin esas olarak H2D ve bazı desteklenen filamentler için optimize edildiğini, diğer yazıcılarda genel değerlerle çalıştığını ve en iyi sonucu vermeyebileceğini de not ediyor.

Telafiyi yinelemek: delik ve dış kontur örnekleri

Telafi tek seferde oturmayabilir. Bambu Lab delik telafisi için toplama yöntemini veriyor: diyelim ki ilk turda X-Y hole compensation değerini 0,2 mm yaptın ve test modelini yeniden bastığında vida bu kez +0,1 mm etiketli deliğe tam oturdu. Yeni değer iki sayının toplamıdır, yani 0,3 mm. Bu döngüyü vida doğru metrik deliğe boşluksuz oturana kadar sürdür. Bir noktada bütün delikler belirgin biçimde bol çıkmaya başlarsa en baştan, telafiyi sıfırlayarak başla.

Dış kontur için Bambu Lab ortak bir referans kullanıyor: orijinal Bambu Lab yeniden kullanılabilir makarasının göbek deliği. Test parçası bu deliğe boşluksuz oturmalı, ama içinden düşmemeli. Kumpasın varsa parçanın çapını ölç, 55’ten çıkar ve sonucu ikiye böl; çıkan değer X-Y contour compensation alanına yazılır. Kumpasın yoksa parça bolsa değeri 0,1 mm adımlarla artır, girmiyorsa azalt ve her adımda yeniden bas. Bambu Lab bu yöntemde 3D baskıyla üretilmiş makaraların kullanılmamasını, çünkü ölçülerinin değişebileceğini özellikle uyarıyor.

Ölçerken aynı alışkanlığı koru: parçayı tamamen soğumuş hâlde, aynı noktalardan ve kumpası zorlamadan ölç; böylece iki ölçüm arasındaki fark ayardan gelir, ölçüm biçiminden değil.

İpuçları

• Kalibrasyon filamente özeldir. Bambu Lab, delik telafisinin her filament için ayrı olduğunu ve malzeme değiştiğinde tekrarlanması gerektiğini vurguluyor.
• M6 vidası tam 6 mm değildir. Bambu Lab’a göre ISO 6g toleransıyla üretilen M6 vidanın gerçek çapı genelde 5,9 mm civarındadır; vidayla kalibre ederken bunu hesaba kat.
• Montaj hassasiyeti yüksekse model bazında ölç. Bambu Lab, farklı yapıların farklı hata verdiğini, sıkı montajlarda hatayı her model için ayrı kalibre etmeyi öneriyor.
• Ölçü baskıdan baskıya değişiyorsa önce filamenti kontrol et; nemli filament belirtileri yazısı neye bakacağını sıralıyor.
• Katman kaymasıyla karıştırma. Ölçü yalnız bir yükseklikten sonra bozuluyorsa sorun büzülme değil, katman kaymasıdır.

Ölçüsünde basılmış parça, müşterinin elinde ikinci bir işe gerek bırakmaz. Yazıcın varsa üretici ağına katıl; tolerans isteyen parçanı bastırmak istiyorsan teklif al.