ABS basmak: kasa, havalandırma ve çatlama

ABS’le ilk denemen büyük olasılıkla şöyle geçti: ilk katmanlar güzel başladı, yarım saat sonra köşeler tabladan kalkmaya başladı, uzun bir parçanın ortasında yatay bir çatlak açıldı ve oda keskin bir plastik kokusuyla doldu. PLA’da hiç yaşamadığın üç sorun aynı anda geldi. Bunlar ABS’in bozuk olduğunu değil, ortamın ona uymadığını gösterir.

Kısa yanıt: ABS sıcak ve durgun bir ortam ister. Kapalı bir kasa, yüksek tabla sıcaklığı, yapıştırıcı sürülmüş bir yüzey ve cereyan yaratmadan havalandırılan bir oda; bu dördü bir arada olmadan ABS’le uğraşmak hurda üretmektir. Diğer malzemelerle ilgili yazılar filament ve malzemeler rehberinde.

Neden ABS çarpılır ve çatlar?

ABS (akrilonitril bütadien stiren), Prusa’nın tanımıyla yüksek tokluğu ve sıcaklık dayanımı sayesinde mekanik yük taşıyan parçalara uygun teknik bir malzemedir. Aynı kaynak ana dezavantajlarını da açıkça sayıyor: belirgin çarpılma ve zehirli dumanlar. Sorunların kaynağı tek bir fiziksel olgu: ABS soğurken büzülür.

• Çarpılma (warping). Alt katmanlar tablada sıcak kalırken üst katmanlar soğuyup büzülür ve parçanın kenarlarını yukarı çeker. Ortam ne kadar soğuksa bu fark o kadar büyür.
• Katman çatlağı. Büzülme kuvveti katmanlar arasındaki bağı aşarsa parça bir katman çizgisi boyunca yarılır. Cereyan bir tarafı ani soğuttuğunda bu çatlak çoğu zaman tek yüzde başlar. Belirtiler için katmanlar ayrılıyor yazısına bak.
• Ölçü sapması. Prusa’ya göre ABS parçalar soğuyunca hafifçe büzülür ve büzülme oranı genelde yüzde 1-2 civarındadır; sıkı geçme isteyen parçada bu fark hissedilir.

Bambu Lab da bu grubu ayrı tutuyor: ABS, ASA, PC ve PA gibi malzemelerin çarpılmayı ve katman ayrılmasını bastırmak ve yeterli katman bağı sağlamak için daha yüksek tabla ve hazne sıcaklığı istediğini, bu yüzden kapalı yazıcıyla basılmasını öneriyor.

Adım adım çözüm

1. Kapalı bir yazıcı ya da kasa kullan. Prusa ABS için yazıcının daha yüksek ortam sıcaklığına sahip bir kasanın içinde olmasını istiyor; Bambu Lab ABS’i açık çerçeveli yazıcılar için önermiyor. Kasan yoksa PrusaSlicer’da Skirt and brim altındaki taslak kalkanını (draft shield) aç; Prusa’ya göre bu modeli biraz daha sıcak tutar ve çarpılmayı azaltır, ama kasanın yerini tutmaz.
2. Tablayı yeterince ısıt. Prusa 100°C öneriyor ve nesnenin boyutuna göre 80-110°C arasında ayarlanabileceğini, büyük nesnenin daha yüksek sıcaklık istediğini söylüyor. Bambu Lab tablosunda ABS için Engineering, düz PEI ve dokulu PEI tablalarda 90-100°C var; Cool Plate önerilmiyor.
3. Tablaya yapıştırıcı sür. Prusa düz ya da toz kaplamalı PEI levhayı yapıştırıcı çubukla kullanmayı öneriyor. Bambu Lab da yapıştırıcının tutunmayı artırdığını, parçanın sökülmesini kolaylaştırdığını ve plakayı koruduğunu belirtiyor.
4. Nozül sıcaklığını üreticinin aralığından seç. Prusa kendi sistemi için 255°C veriyor; Bambu Lab tablosunda ABS için nozül aralığı 240-280°C. Başlangıç değeri makara etiketindeki aralıktır; kesin değeri bir sıcaklık kulesiyle bul.
5. Kapalı kasada kapağı kapalı tut. Bambu Lab PLA ve PETG’de kapağı açmayı önerirken ABS’te üst cam kapağın kaldırılmasına gerek görmüyor; ABS’in istediği şey zaten o sıcak hazne. Baskı sürerken kapağı açıp kapatma, her açılış içeriye soğuk hava alır.
6. Odayı havalandır ama cereyan yaratma. Prusa, ABS’in sağlık riski oluşturabilecek duman ve maddeler saldığını, bu yüzden iyi havalandırılan bir odada basılması gerektiğini söylüyor; ama havalandırırken baskının çevresinde hava akımı oluşturmamanı, bunun sonucu kötü etkileyeceğini ekliyor. Pencereyi yazıcının olduğu köşeden uzakta aç.
7. Parçanın tamamen soğumasını bekle. Bambu Lab baskıdan sonra plaka ve parçanın tamamen soğumasını beklemeyi öneriyor. ABS’te kasayı erken açmak, sıcak parçanın bir yüzünü hızla soğutup son anda çatlak açabilir.

İpuçları

• Kurutmayı atlama. Bambu Lab ABS için kullanım öncesi kurutmayı önerilen olarak işaretliyor: kurutma fırınında 80°C’de 8 saat. Nemli filament ipliklenme, kabarcık ve zayıf katman bağı yapar. Ayrıntı: filament kurutma.
• Kasanın içindeki plastik parçalara dikkat. Prusa kasada basmanın fan kanalı gibi plastik parçaları deforme edebileceğini ve yazıcının işlevini etkileyebileceğini uyarıyor; böyle parçaları daha ısıya dayanıklı bir malzemeden basmayı öneriyor.
• Ölçü kritikse test parçası bas. Prusa’nın önerisi basit: bir test nesnesi bas ve kaynak modelle karşılaştır. Büzülmeyi bildiğinde geçme toleransını ona göre verirsin.
• Geniş düz parçada köşeleri yuvarla. Keskin köşeler büzülme kuvvetinin toplandığı yerdir; tasarımda köşeyi yuvarlamak ve brim (kenar şeridi) eklemek kalkmayı azaltır. Genel önlemler için warping rehberine bak.
• AMS lite’ta ABS basma. Bambu Lab tablosuna göre ABS AMS’le uyumlu, AMS lite için önerilmiyor.

Nozül ve katkılı ABS

Düz ABS nozül açısından zorlayıcı değildir. Bambu Lab tablosuna göre 0,2 mm’den 0,8 mm’ye kadar bütün nozüllerle ve yüksek akışlı nozüllerle uyumludur ve sertleştirilmiş çelik nozül gerektirmez. Cam elyaf katkılı ABS-GF ise başka bir malzemedir: 0,2 mm nozülle uyumlu değildir, sertleştirilmiş çelik nozül ister ve Bambu Lab tabloda onun için sıvı yapıştırıcı öneriyor. Elyaf katkılı malzemeler için Bambu Lab’ın genel tavsiyesi ilk tercih olarak 0,6 mm sertleştirilmiş çelik nozül, çünkü tıkanma riski daha düşük; nozül ve ekstruder dişlileri de daha sık bakım istiyor.

Makaranın adına bakmak burada da yeterli: “ABS” ile “ABS-GF” aynı tabloda yan yana dursa da aynı nozülle ve aynı yapıştırıcıyla basılmaz. Pirinç ya da paslanmaz çelik nozülle elyaf katkılı filament basmak, Bambu Lab’a göre nozülü hızla aşındırır ve baskı kalitesini düşürür.

Güvenlik: ABS dumanını ciddiye al

ABS’i PLA’dan ayıran yalnız çarpılma değil, baskı sırasında çıkan dumandır. Prusa ABS’in dezavantajları arasında potansiyel olarak tehlikeli dumanları (stiren) sayıyor ve iyi havalandırılan bir odada basmayı şart koşuyor. Yazıcıyı yatak odasında, çocukların ya da evcil hayvanların uzun süre kaldığı bir yerde çalıştırma. Kapalı kasa dumanı tamamen hapsetmez; kasayı açtığında birikmiş duman odaya yayılır, bu yüzden baskı bittikten sonra kasayı açmadan önce odayı havalandır.

Sıcak tabla ve nozülle çalıştığını da unutma. 100°C’lik bir tablaya ve 250°C’yi aşan bir nozüle dokunmak ciddi yanık demektir; parçayı sökmeden önce soğumasını beklemenin bir sebebi de bu.

ABS mi, başka bir malzeme mi?

ABS’in en iyi kullanımı Prusa’ya göre iyi ısı ve mekanik dayanım isteyen ucuz teknik parçalar ve asetonla düzeltilecek parçalardır: ABS asetonla parlatılabilir ve yapıştırılabilir, ıslak ve kuru zımparalanabilir. Ama Prusa aynı kaynakta ABS’in UV dayanımının ASA’dan biraz kötü olduğunu, dış mekânda zamanla sararıp kırılganlaştığını not ediyor. Parça güneş görecekse ASA, yalnız ısıya dayanıklılık yetiyorsa ve kasan yoksa PETG daha kolay bir seçenek olabilir. Seçenekleri PLA, PETG, ABS, ASA karşılaştırmasında yan yana koyduk; daha kolay bir başlangıç için PLA baskı ayarları yazısına bak.

Kapalı kasalı bir yazıcıyla ABS’i çarpılmadan ve çatlamadan basabiliyorsan, teknik parça arayan birçok müşterinin aradığı yetkinliğe sahipsin: üretici ağına katıl ve çevrendeki taleplere teklif ver.