PETG basmak: yapışma, ipliklenme ve tabla

PETG makaradan çıkarken her şey yolunda görünüyor: nozülden parlak, düzgün bir çizgi akıyor. Sonra parça ya tablaya yapışmıyor ya da öyle yapışıyor ki sökerken tablanın yüzeyinden parça kopuyor. Parçanın etrafı ince örümcek ağı gibi iplikle sarılıyor, nozülün ucunda kahverengi bir topak birikiyor ve köşelere sürtüyor. PLA’dan geçenlerin en sık karşılaştığı tablo budur.

Kısa yanıt: PETG’yi filamentin önerdiği aralıkta basın, düz PEI yüzeyde ayırıcı kullanın, fanı ilk katmanlarda kapalı sonra yarım güçte tutun ve filamenti kuru saklayın. Aşağıda her sorunun nedenini, iki üreticinin önerdiği sayıları ve ayar sırasını bulacaksınız. Diğer malzemeler için filament ve malzemeler rehberi sayfasına bakabilirsiniz.

Neden PETG PLA gibi basılmaz?

PETG daha yüksek sıcaklıkta basılır ve daha uzun süre yapışkan kalır. Bu özellik katmanların birbirine iyi kaynamasını sağlar, ama aynı özellik üç soruna yol açar:

• Yüzeye fazla yapışma. Prusa, PETG’nin düz PEI yüzeye yapışmasının fazla güçlü olabileceği ve yüzeye zarar verebileceği uyarısını yapıyor; toz boyalı dokulu (TXT) ya da saten yüzey öneriyor. Sorun “yapışmıyor” değil, “ayrılmıyor” olabilir.
• İpliklenme ve sızıntı. Sıcak ve akışkan PETG, ekstrüzyon yapılmayan hareketlerde nozülden sızar. Prusa ipliklenmenin daha yüksek geri çekme ve daha düşük nozül sıcaklığıyla azaltılabileceğini söylüyor.
• Soğutmaya duyarlılık. Prusa PETG’yi soğutmanın ayrıntıyı korumak ve ipliklenmeyi, sızıntıyı azaltmak için önemli olduğunu, ama en yüksek tokluk için fanın kapatılabileceğini belirtiyor. Fazla fan katmanların kaynamasını zayıflatır, az fan ayrıntıyı bozar.

Nem de bu tablonun bir parçasıdır. Bambu Lab’ın malzeme tablosu PETG için kullanım öncesi kurutmayı öneriyor. Nemli filament ipliklenmeyi artırır ve yüzeyde pürüzlülük bırakır; belirtileri nemli filament belirtileri yazısında anlattık.

Üreticilerin önerdiği sayılar

Kaynak	Nozül	Tabla	Not
Prusa (PETG makalesi)	İlk katman 230 °C, sonrası 240 °C	İlk katman 85 °C, sonrası 90 °C	Dokulu ya da saten yüzey
Bambu Lab malzeme tablosu (PETG)	240–270 °C	60–80 °C (yapıştırıcıyla)	Kullanım öncesi kurutma önerilir
Bambu Lab malzeme tablosu (PETG HF)	230–260 °C	60–80 °C (yapıştırıcıyla)	Kurutma gerekli

İki üreticinin sayıları birbirinden farklıdır, çünkü kendi yazıcıları, yüzeyleri ve filamentleri için yazılmıştır. Kendi makaranızın etiketinde ya da veri sayfasında yazan aralık her zaman önce gelir; tablo yalnız bir başlangıç noktasıdır.

Adım adım çözüm

1. Filamenti kurutun. Bambu Lab’ın tablosu PETG için kurutma fırınında 70 °C’de 8 saat ya da AMS 2 Pro’da 65 °C’de 12 saat veriyor. Kurutmanın yollarını filament kurutma yazısında bulursunuz.
2. Doğru yüzeyi seçin ve ayırıcı kullanın. Düz PEI üzerine doğrudan basmayın; mecbursanız Prusa’nın önerdiği gibi önce yapıştırıcı çubuğu sürün. Bambu Lab da yapıştırıcının hem tutunmayı artırdığını hem parçanın sökülmesini kolaylaştırıp yüzeyi koruduğunu söylüyor. Yüzey seçimini Bambu tabla türleri yazısında karşılaştırdık.
3. Sıcaklığı aralığın içinde ayarlayın. Etiketteki aralıkla başlayın. İpliklenme fazlaysa sıcaklığı küçük adımlarla düşürün; katmanlar ayrılıyorsa artırın. Prusa, yüksek sıcaklığın katmanlar arası kaynaşmayı ve mekanik dayanımı artırdığını belirtiyor.
4. Fanı katmana göre ayarlayın. Prusa’nın dengeli önerisi: ilk birkaç katmanı fan kapalı basın, sonra fanı yarım güçte çalıştırın. En yüksek tokluk istiyorsanız fanı tamamen kapatın, ama ayrıntı ve köprü kalitesinden ödün verirsiniz.
5. Geri çekmeyi artırın. İpliklenme sürüyorsa geri çekme mesafesini bir test parçasıyla adım adım yükseltin. Doğru değeri bulmanın yolu OrcaSlicer geri çekme testi yazısında.
6. Kapalı yazıcıda ısıyı yönetin. Bambu Lab kapalı kasayı PETG için öneriyor, çünkü soğuk ortam katman dayanımını düşürür. Ama tabla 60 °C’nin üstündeyken ön kapağı açmanızı ve/veya üst camı kaldırmanızı öneriyor; aşırı kasa ısısı filamenti yumuşatıp beslemeyi bozabilir.

PETG türleri aynı şekilde basılmaz

Rafta “PETG” yazan her makara aynı malzeme değildir. Bambu Lab’ın malzeme tablosu birkaç türü ayrı satırlarda veriyor ve farklar ayar seçimini doğrudan etkiliyor:

• Yüksek akışlı (HF) PETG: tabloda nozül aralığı 230–260 °C ile standart PETG’den biraz daha düşük başlıyor. Kurutma bu türde “önerilen” değil “gerekli” olarak işaretli (kurutma fırınında 65 °C’de 8 saat) ve kullanım sırasında filamentin nem alıcıyla (silika jel gibi) korunması da gerekli görülüyor.
• Karbon ya da cam elyaf katkılı PETG (PETG-CF/GF): tablo bu tür katkılı malzemeler için 0,2 mm nozülü kesinlikle önermiyor, çünkü tıkanma riski çok yüksek; paslanmaz çelik ve pirinç nozül de önerilmiyor, sertleştirilmiş çelik nozül isteniyor. PETG-CF, AMS ile uyumlu ama AMS lite için önerilmiyor.
• Yarı saydam PETG (Translucent): tabloda HF ile aynı satırda; nozül aralığı 230–260 °C ve kurutma gerekli.

Hangi türü basacağınızı bilmeden genel bir “PETG profili” seçmek, sıcaklığı aralığın dışına düşürebilir. Dilimleyicide filament türünü makaranın etiketine göre seçin.

Belirtiden nedene hızlı eşleştirme

• Parça yüzeyden ayrılmıyor, yüzeyde iz kalıyor: ayırıcı yok ya da yüzey PETG için uygun değil.
• Örümcek ağı gibi iplik: sıcaklık yüksek, geri çekme az ya da filament nemli.
• Nozül ucunda topak, parçada kahverengi lekeler: sızıntı birikiyor; ipliklenme ile aynı nedenler ve nozül temizliği.
• Katmanlar elle ayrılabiliyor: sıcaklık düşük, fan fazla ya da ortam soğuk.
• Kapalı kasada besleme takılıyor: kasa ısısı filamenti yumuşatıyor; kapağı açın.

İpuçları

• Sökerken sabırlı olun. PETG yüzeyden zor ayrılıyorsa tablayı tamamen soğumaya bırakın ve zorlamadan esnetin. Yapıştırıcı katmanı sonraki baskıda ayrılmayı kolaylaştırır.
• Nozül ucundaki topağı temizleyin. PETG nozülün çevresinde birikip parçaya sürtebilir. Temizlik yaparken nozülün sıcak olduğunu unutmayın; yazıcının kendi temizleme yöntemini kullanın ve elinizi ısıtıcı bloğa değdirmeyin.
• Dayanım için duvar ekleyin. Prusa, daha sağlam parça için dolgu yerine duvar sayısını artırmayı öneriyor.
• İpliklenmenin genel nedenlerine bakın. Sorun PETG’ye özgü değilse ipliklenme rehberi bütün nedenleri sırayla ele alıyor.
• Malzeme seçiminden emin değilseniz karşılaştırın. PETG’nin PLA, ABS ve ASA’ya göre güçlü ve zayıf yanları hangi malzeme yazısında.
• Sıcak ortam için PLA yerine düşünün. Bambu Lab’ın tablosu PETG’yi, PLA’nın yumuşayıp şekil değiştirebildiği yüksek sıcaklık kullanımları için daha iyi bir seçenek olarak gösteriyor. Güneş alan bir yerde ya da sıcak bir cihazın yakınında duracak parçada bu fark belirleyicidir.
• Zımparalamak kolaydır. Prusa’ya göre PETG kuru ya da ıslak zımparalanabilir.

PETG bir kez ayarlandığında PLA’dan daha tok, ısıya daha dayanıklı parçalar verir ve atölyede en çok istenen malzemelerden biri olur. PETG’yi temiz basabilen bir yazıcınız varsa üretici olarak başvurun. Parçayı bastırmak istiyorsanız teklif alın, malzeme olarak PETG’yi seçin ve üreticilerin tekliflerini karşılaştırın.