STL, 3MF ve OBJ arasındaki fark

Bir model kütüphanesinden indirdiğin klasörde aynı tasarımın üç dosyası var: biri .stl, biri .3mf, biri .obj. Ya da bir tasarımcı sana dosya gönderdi ve baskı yaptıracağın yer hangi biçimi istediğini sordu. Hangisini seçeceğini bilmiyorsun; üçü de aynı modeli gösteriyor gibi.

Kısa yanıt: üçü de modelin yüzeyini üçgenlerle anlatır, fark üçgenlerin yanında ne taşıdıklarında. STL çıplak geometridir, 3MF geometriyle birlikte birimleri, renkleri, birden çok parçayı ve ayarları taşıyan bir pakettir, OBJ ise ikisinin arasında kalır ama renk ve doku bilgisi dilimleyiciye geçmez. Dosyalarla ilgili diğer yazılar tasarım ve model dosyaları rehberinde.

Neden üç farklı biçim var?

Biçimler farklı dönemlerde, farklı işler için doğdu. Prusa’nın anlatımıyla STL 1987’de yayımlandı ve “çok basit” bir biçimdir: yapılandırılmamış, üçgenlerle tanımlanmış ham bir yüzey. 3MF ise eklemeli üretim için tasarlanmış açık bir biçimdir; Microsoft’un kurduğu ve Autodesk, Dassault Systèmes, Ultimaker gibi üyeleri olan 3MF Konsorsiyumu tarafından geliştirildi. Hedefi, bir 3D modeli kapsamlı bir bilgi paketiyle birlikte taşıyabilen XML tabanlı bir yapı olmak.

OBJ ise 3D grafik dünyasından gelir ve renk ile doku gibi görsel bilgileri taşımak için kullanılır. Ama baskı açısından bu bilgilerin çoğu kaybolur: Prusa’ya göre PrusaSlicer OBJ içindeki malzeme ve doku bilgisini içe aktarırken yok sayar.

Hangi biçim ne taşır?

Özellik	STL	3MF	OBJ
Üçgen ağı (geometri)	Var	Var	Var
Birim bilgisi	Yok	Var	Ölçüyü açınca kontrol et
Renk ve malzeme	Yok	Var	Dilimleyici yok sayar
Birden çok nesne	Tek ağ	Var	Ayrıca kontrol et
Dilimleyici ayarları	Yok	Var	Yok

STL’in eksikleri Prusa’nın listesinde açık: ölçek, renk ve malzeme bilgisi taşımaz, yalnız tek bir ağ tutar ve hiçbir ayar içermez. Bu yüzden her açılışta dilimleyici ayarlarını yeniden yapman gerekir. Ayrıca bir doğrulama kuralı yoktur, “yalnızca bir yığın üçgendir”; delikler, kapanmamış kenarlar, ters yüzler ve kendini kesen yüzeyler oluşabilir. Aynı nesnenin her kopyası kendi üçgenlerini ayrıca saklar ve çok parçalı bir model ayrı dosyalara bölünmek zorundadır.

3MF bu eksiklerin her birini kapatır. Prusa’ya göre birden çok nesneyi, sahne birimlerini, renkleri, dokuları, bir küçük resmi ve yazıcı profili, destekler, değişken katman yüksekliği ve değiştiriciler gibi dilimleyici ayarlarını saklayabilir. Tekrarlanan nesnelerin üçgenlerini kopyalamaz, yalnız yeni örneği ve konumunu kaydeder. Kapalılık (manifold) kurallarını açıkça tanımladığı için kapanmamış kenarları önler ve kendini kesen modellerde belirsizliği ortadan kaldırır. Çok parçalı bir modeli renkli ve malzemesi tanımlı parçalarıyla tek nesne olarak kaydedebilir.

Adım adım çözüm

1. Elinde 3MF varsa onu seç. Prusa 3MF’i tercih ettiği biçim olarak gösteriyor ve PrusaSlicer projelerini de bu biçimde kaydediyor. Birden çok parça, renk ya da tasarımcının hazırladığı ayarlar varsa bunlar yalnız 3MF’te gelir.
2. 3MF yoksa STL kullan. STL her dilimleyicinin açtığı ortak dildir; Prusa’ya göre hem ikili (binary) hem metin (ASCII) STL destekleniyor. Yalnız birim taşımadığını unutma: model açıldığında ölçüsünü kontrol et.
3. OBJ’de renge güvenme. OBJ’yi açabilirsin ama dilimleyici malzeme ve doku bilgisini yok sayar. Rengi ya da malzemeyi baskıda istiyorsan dilimleyicide yeniden atarsın.
4. Açtığın modelin ölçüsünü doğrula. STL birim taşımadığı için dilimleyici sayıları milimetre kabul eder; OBJ açarken de aynı kontrolü yap. Model beklenenden bin kat küçük ya da büyük açılırsa dosya başka bir birimle dışa aktarılmıştır; ölçeği düzeltmeden dilimleme.
5. Başka bir dilimleyiciye geçerken ayarları kontrol et. Prusa 3MF’in ana dezavantajı olarak uyumluluğu gösteriyor: bir dilimleyicinin kaydettiği ayarlar başka bir dilimleyicide doğru dönüşmeyebilir. Geometri gelir; ayarları gözden geçir.
6. Baskı yaptıracaksan dosyayı olduğu gibi gönder. Biçim değiştirmek için dosyayı bir programdan geçirmek, ölçek ve birim hatası riskini artırır. Elindeki 3MF ya da STL’i doğrudan yükle.

İpuçları

• 3MF aslında bir arşivdir. Prusa’ya göre 3MF ZIP tarzı sıkıştırma kullanır; uzantısını .zip yapıp açabilir, içindeki dosyaları görebilirsin.
• Kopyalarla dolu tabla 3MF’te küçük kalır. STL her kopyayı ayrı üçgenlerle sakladığı için aynı parçanın çok kopyası dosyayı büyütür; 3MF yalnız örnek ve konum kaydeder.
• STL’de kusur kontrolü sende. STL hiçbir kuralı zorlamadığı için açık kenar ve ters yüz gibi hatalar dosyanın içinde kalabilir. Baskıdan önce neye bakılacağı STL dosyasını baskıya hazırlama yazısında.
• AMF yerine 3MF. PrusaSlicer AMF’i destekliyor, ama Prusa onun yerine 3MF’i öneriyor: AMF’in şartnamesi belirsiz ve ücretli, 3MF’inki daha yeni, açık ve ücretsiz.
• STEP bir tasarım biçimidir. PrusaSlicer STEP dosyasını içe aktarırken üçgenlere çeviriyor, ama birçok araç ve hizmet STEP kabul etmez. Elinde yalnız STEP varsa önce STL ya da 3MF’e çevirmen gerekebilir.

Kütüphanede iki seçenek varsa

Model kütüphanelerinde aynı tasarım çoğu zaman hem STL hem 3MF olarak sunulur. Hangisini indireceğin, modeli nasıl kullanacağına bağlı. Tasarımcının parçaları tablaya nasıl dizdiğini, hangi parçanın hangi renkte basılacağını ve hangi destek ayarını seçtiğini görmek istiyorsan 3MF indir; Prusa’nın saydığı gibi bu bilgilerin hepsi 3MF’in içinde taşınabilir. Ama tasarımcı dosyayı senin kullanmadığın bir dilimleyicide hazırladıysa, Prusa’nın uyardığı uyumluluk sorunu devreye girer: ayarların bir kısmı doğru dönüşmeyebilir ve elle düzeltmen gerekir.

Böyle bir durumda 3MF’i yine de indirip yalnız geometrisini kullanmak, STL indirmekten iyidir; birim bilgisi ve çok parçalı yapı korunur. Ayarları ise kendi yazıcına ve filamentine göre yeniden kurarsın. Yalnız tek bir parçayı tek renkte basacaksan iki biçim arasındaki fark küçülür; STL de aynı sonucu verir.

Baskı yaptırırken hangi dosyayı göndermeli?

Bir baskı hizmetine dosya gönderirken amaç, üreticinin modeli senin tasarladığın ölçüde ve eksiksiz görmesidir. Bu yüzden ilk tercih 3MF’tir: birimi dosyanın içinde taşıdığı için ölçek tartışması çıkmaz, çok parçalı bir model tek dosyada gelir. 3MF yoksa STL yeterlidir; yalnız dosyanın milimetreyle dışa aktarıldığından emin ol. OBJ de kabul edildiği yerlerde iş görür, ama renk bilgisinin baskıya taşınmasını bekleme: rengi siparişte ayrıca belirtmen gerekir.

Dosya biçimi fiyatı doğrudan değiştirmez, ama yanlış ölçek değiştirir: bin kat büyük açılan bir model, bin kat yanlış bir hacim ve dolayısıyla yanlış bir fiyat demektir. Fiyatın hacim, süre ve malzemeyle nasıl oluştuğunu 3D baskı fiyatları nasıl belirlenir yazısında anlattık.

Elinde bir STL, 3MF ya da OBJ dosyası varsa ve basacak bir yazıcın yoksa, teklif al sayfasından dosyanı yükle; üreticiler modeline göre teklif versin.