Duvar sayısı ve dolgu deseni: dayanım ve süre dengesi

Bir braket bastınız, ilk yükte kırıldı. Bir sonraki denemede dolguyu yüzde 15’ten yüzde 60’a çıkardınız; baskı süresi iki katına çıktı, makara hızla eridi, parça yine aynı yerden çatladı. Ya da tersi: basit bir kutu dört saat sürüyor ve süreyi kısaltmak için hangi ayara dokunacağınızı bilemiyorsunuz. Her iki durumda da soru aynı: dayanımı ve süreyi asıl belirleyen ayar hangisi?

Kısa yanıt: dayanım için önce duvar sayısını artırın, dolguyu ancak gerektiği kadar yükseltin ve deseni yükün yönüne göre seçin. Aşağıda duvarın ve dolgunun ne iş yaptığını, Bambu Studio’da hangi ayarın neyi değiştirdiğini ve süreyi kısaltan yolları bulacaksınız. Dilimleyicinin diğer özellikleri için Bambu Studio rehberi sayfasına bakabilirsiniz.

Neden duvar dolgudan daha çok iş görür?

Prusa’nın dolgu makalesi bunu açıkça söylüyor: bir modelin dayanımını büyük ölçüde duvar (perimeter) sayısı belirler. Dolgu da dayanıma katkı verir, özellikle basıya (sıkıştırmaya) karşı, ama asıl işi üst katmanları içeriden taşımaktır. Bükülen ya da çekilen bir parçada yükü dış kabuk taşır; ortadaki seyrek ağ bu yükün küçük bir kısmını görür.

Bunun pratik sonucu şudur: dolguyu iki katına çıkarmak çoğu zaman süreyi ve malzemeyi dayanımdan çok daha hızlı artırır. Bir duvar eklemek ise kabuğu kalınlaştırır, yani yükün geçtiği yere malzeme koyar. Prusa’nın yoğunluk önerisi de buna dayanıyor:

• Çoğu model yüzde 10–15 dolguyla basılabilir.
• Yüzde 30’un üstünde dolguya nadiren ihtiyaç duyulur.
• Dolgusuz (yüzde 0) baskı mümkündür ama genellikle önerilmez; üst yüzeyin altı boş kalır.
• Yüzde 100 dolguda desen Prusa’da düz çizgiye (rectilinear) zorlanır.

Parçanın kırıldığı yer de ipucu verir. Katmanların arasından, düz bir çizgi boyunca ayrılıyorsa sorun duvar ya da dolgu değil, katman bağıdır; o durumda katmanlar ayrılıyor yazısındaki sıcaklık ve soğutma adımlarına bakın.

Adım adım çözüm

1. Parçanın nasıl yükleneceğini belirleyin. Bükülecek mi, ezilecek mi, vida mı taşıyacak, yoksa yalnız duracak mı? Görsel bir parça ile işlevsel bir parça farklı ayar ister; bu karar diğer bütün adımları belirler.
2. Önce duvar sayısını artırın. Bambu Studio’da Process > Strength sekmesindeki Wall loops değerini bir ya da iki artırın. Bu, Prusa’nın dayanımı en çok belirleyen ayar dediği şeydir ve kabuk kalınlaştığı için vida delikleri ve kenarlar da güçlenir.
3. Dolgu yoğunluğunu ihtiyaca göre seçin. Sparse infill density için Prusa’nın yüzde 10–15 başlangıcını kullanın; basıya karşı dayanım gereken parçada yükseltin, ama yüzde 30’u aşmadan önce gerçekten gerekip gerekmediğini sorun.
4. Deseni yükün yönüne göre seçin. Desen Process > Strength > Sparse infill pattern altında. Desenlerin farkı aşağıdaki bölümde.
5. Dolgu ile duvarın bağını kontrol edin. Process > Strength > Advanced altındaki Infill/Wall overlap dolgu çizgilerinin duvarla ne kadar örtüşeceğini belirler; Bambu Lab’a göre varsayılan yüzde 15’tir. Değer fazla yüksekse yüzey kabarır, negatifse üst ve alt yüzey duvara tutunmaz. Varsayılandan ancak bir sorun görürseniz ayrılın.
6. Bir deneme parçasıyla doğrulayın. Yeni ayarla parçayı basın, aynı yükü uygulayın ve kırılma yerini önceki denemeyle karşılaştır. Kırılma yeri değişmediyse sorun ayarda değil, baskı yönünde ya da tasarımda olabilir.

Desenlerin farkı

Bambu Lab’ın desen açıklamalarına göre:

• Cubic üç eksende görece eşit dayanım verir; dayanım ve hız dengesi gereken işler için uygundur.
• Gyroid her yönde iyi destek verir ve aynı katmanda kesişen çizgisi olmadığından görece hızlı basılır; ama dilimleme uzar, G-code dosyası büyür ve yüksek yoğunlukta, yüksek hızda belirgin titreşim olabilir.
• Rectilinear katman başına tek yönlü çizgiyle yolu kısaltır, hızı artırır ve malzemeden tasarruf eder; yüksek dayanım gerekmeyen parçalara uygundur.
• Grid en basit ve hızlı desenlerden biridir, ama kesişim noktalarında biriken malzeme yüksek hızda nozülün parçaya sürtmesine ve ses çıkarmasına yol açabilir.
• Concentric yatay yönde dikeye göre daha az yük taşır; yatay yük alan parçaya uygun değildir.

Süreyi kısaltan ayarlar

• Dolgu birleştirme (infill combination). Bambu Studio birkaç katmanın seyrek dolgusunu tek seferde basar, duvarlar özgün katman yüksekliğinde kalır. Bambu Lab’ın örneğinde 0,4 mm nozülde 0,2 mm duvar katmanıyla dolgu 0,4 mm basılıyor, yani iki katmanda bir. Dolgu yüksekliği nozül çapını aşamayacağı için 0,24 ve 0,28 mm katman ön ayarlarında birleştirme kullanılamıyor.
• Küçük alanları katı doldurun. Minimum sparse infill threshold bu değerden küçük seyrek dolgu alanlarını iç katı dolguyla değiştirir. Bambu Lab amacını dar bölgelerde dayanımı artırıp kırılmayı önlemek olarak açıklıyor.
• Uyarlamalı yoğunluk. Bambu Lab’a göre Adaptive Cubic yoğunluğu duvara uzaklığa göre ayarlar; malzeme ve süreden tasarruf ederken üst katmanı taşımaya devam eder.

Üst yüzeyi ve eğik kenarları unutmayın

Dolguyu düşürdüğünüzde en çok etkilenen yer üst yüzeydir, çünkü dolgunun asıl görevi onu içeriden taşımaktır. Bambu Studio’da bunun için iki ayar işe yarar:

• Ensure vertical shell thickness eğik yüzeylerin yakınına katı dolgu ekleyerek üst ve alt kabuk kalınlığını korur. Bambu Lab’ın örneğinde alt kabuk 4 katmana ayarlıysa, eğimde 4 dikey katmandan ince kalan bölgeye iç katı dolgu eklenir. Kubbe ya da rampa gibi şekillerde ince kalan kabuğu bu ayar kapatır.
• Sub-top Surface Pattern üst yüzeyin hemen altındaki tek katmanın desenini ayrı seçer. Bambu Lab’a göre varsayılan olarak Monotonic kullanılır; iç dolgunun farklı yönlerdeki yolları birleştiği yerde biriken malzemenin üst yüzeye iz vermesini azaltır ve bütün iç dolguyu monotonik yapmanın getireceği süre artışından kaçınır.

PrusaSlicer kullanıyorsanız aynı süre kazancı orada da var: Prusa’nın örneğinde dolgu her 3 katmanda bir birleştirilip 0,1 mm katman yüksekliğinde dolgu 0,3 mm basılıyor. Sınır yine nozüldür; Prusa 0,4 mm nozülde katmanın yaklaşık 0,32 mm’yi, yani nozül çapının yüzde 80’ini pek aşamayacağını belirtiyor.

İpuçları

• Malzemeyi de hesaba katın. Aynı ayar farklı malzemede farklı sonuç verir. PETG’de Prusa, daha sağlam parça için yine dolgudan önce duvar sayısını öneriyor; ayrıntılar PETG basmak yazısında.
• Destek ile dolguyu karıştırmayın. Dolgu parçanın içini, destek dışını taşır. Destek ayarları için Bambu Studio ağaç destek ayarları yazısına bakın.
• Honeycomb’u bilinçli seçin. Bambu Lab’a göre petek deseni sertliği ve darbe dayanımını belirgin şekilde artırıyor, ama diğer desenlere göre yaklaşık yüzde 25 daha fazla malzeme harcıyor ve süreyi uzatıyor.
• Ayarı kaydedin. İşlevsel parçalar için ayrı bir işlem (process) ön ayarı tutmak her seferinde aynı denemeleri yapmanızı önler.

Doğru denge kurulduğunda parça hem yükü taşır hem de gereksiz yere saatlerce basılmaz; bu, atölyede teslim süresini ve maliyeti doğrudan belirler. İşlevsel parçaları dengeli ayarlarla basabiliyorsanız üretici olarak başvurun. Kendi parçanızı bastırmak istiyorsanız teklif alın ve notlara parçanın nasıl yükleneceğini yazın.