3D baskı atölyesinde saatlik maliyet nasıl çıkarılır?

Yeni açılan atölyelerin en yaygın hatası, fiyatı filament maliyetinin üstüne bir çarpan koyarak belirlemek. Bu yöntem makine saatini bedava sayar ve büyüdükçe zarar ettirir. Doğru yaklaşım, önce saatlik taban maliyeti çıkarmaktır.

Saatlik taban maliyetin kalemleri

Amortisman. Yazıcının bedeli, gerçekçi ömrüne bölünür. 30.000 TL’lik bir yazıcı, 3 yıl boyunca günde ortalama 8 saat çalışacaksa yaklaşık 8.760 saat eder: saat başına ~3,4 TL. Ömrü iyimser tahmin etmek maliyeti sistematik olarak düşük gösterir.

Enerji. FDM’de tipik çekiş 100–200 W arasıdır (ısıtmalı tabla açıkken tepe değerler daha yüksek). Ortalama 150 W ve kWh başına birim fiyatla saatlik enerji kalemi doğrudan hesaplanır.

Bakım ve sarf. Nozül, PTFE boru, kayış, yatak, tabla yüzeyi, yağlama. Yıllık toplam bakım harcamasını yıllık çalışma saatine böl. Bu kalem genelde unutulur ve sürpriz olarak geri gelir.

İşçilik. Dilimleme, tabla hazırlığı, ilk katman gözlemi, parça alma, destek temizliği, kalite kontrolü ve paketleme. Bu süre makine süresinden bağımsızdır ve iş başına sabittir; saatlik maliyete değil, kurulum kalemine yazılır.

Hurda payı. Başarısız baskıların oranı. %5 hurda, her 20 işten birinin baştan basılması demektir — bu maliyet başarılı işlere dağıtılmalıdır.

Örnek tablo

Kalem	Saatlik
Amortisman	3,4 TL
Enerji (150 W)	Birim fiyata göre
Bakım ve sarf	1,5–3 TL
Makine saati tabanı	Toplam
Kurulum (iş başına)	15–30 dk işçilik
Malzeme	Gram × birim fiyat
Hurda payı	Toplamın %5’i

Bu tabanın altına inen her teklif, o işi zararına almak demektir. Marj bu tabanın üstüne konur.

Fire ile hurdayı ayır

İki kalem birbirine karıştırılıyor ve karıştığında maliyet yanlış çıkıyor:

• Fire, üretim sırasında kaçınılmaz kayıptır: purge kulesi, ilk katman denemesi, nozül temizliği. Malzeme kalemine oransal olarak eklenir.
• Hurda, tamamlanmış ama kullanılamayan parçadır. Bu, malzemenin yanı sıra makine saatini de yakar; bu yüzden yalnız malzemeye değil toplam maliyete oranlanmalıdır.

Riskli işi fiyatlarken

Yüksek ve dar geometriler, geniş ilk katmanı olmayan parçalar, çok uzun süren işler ve ince duvarlı modeller hurda ihtimalini artırır. Bu işlerde risk payını sabit bir yüzdeyle değil, işin süresiyle orantılı koymak doğrudur: 18 saatlik bir baskının başarısızlığı, 2 saatlik bir baskınınkinin dokuz katı maliyettir.

Kapasiteyi doğru söylemek

Termin verirken kuyruktaki işlerin kalan sürelerini topla; makine sayısına bölme. İki yazıcın varsa ve ikisi de doluysa, yeni iş üçüncü sırada başlar. Yetişmeyeceği belli bir termin vermek, iptal ve hakedişsiz kalan makine saati olarak geri döner — kapasite dolduğunda teklif vermemek her zaman daha ucuzdur.

Üretici başvurusu açık; envanter ve teknoloji bilgisi girildiğinde eşleşen talepler akışa düşer.